Tôi đã thấy Đông y trong Tây y: khi người thầy thuốc hiện đại không vội kê đơn, mà lặng nghe nhịp thở, sắc mặt, giấc ngủ, hỏi về ăn uống, lo âu, khí hậu, gia cảnh.
Đó chính là biện chứng luận trị, chỉ khác ngôn ngữ, không khác cốt lõi.
Tôi đã thấy Tây y trong Đông y, khi người lương không mù mờ kinh nghiệm, mà cân nhắc liều lượng, tương tác, độc tính, theo dõi diễn tiến, đánh giá kết quả, tôn trọng thực chứng và an toàn sinh mạng. Đó chính là y học chứng cứ, chỉ khác hình thức, không khác mục tiêu.
- Một thân thể – hai hệ ngôn ngữ:
Con người chỉ có một thân thể, nhưng y học có nhiều cách gọi tên.
– Tây y gọi: tế bào, enzyme, hormone, cytokine.
– Đông y gọi: khí, huyết, tân dịch, âm dương.
Nhưng mệt mỏi thì cả hai đều thấy, viêm thì cả hai đều nhận ra, suy kiệt thì cả hai đều cảnh báo.
Khác nhau không phải ở thực tại sinh học, mà ở lăng kính diễn giải.
- Đông y là triết học của cân bằng:
Tây y là khoa học của can thiệp chính xác:
– Đông y hỏi: vì sao cơ thể lệch?
– Tây y hỏi: can thiệp thế nào cho hiệu quả?
Một bên điều hòa hệ thống, một bên sửa chữa điểm lỗi.
Nếu chỉ điều hòa mà bỏ qua tổn thương nặng → chậm trễ.
Nếu chỉ can thiệp mà quên toàn thể → tái phát.
Minh triết nằm ở chỗ biết khi nào cần hòa – khi nào cần đánh.
- Tôi đã thấy Đông y trong phòng hồi sức:
Khi bác sĩ Tây y: giữ ấm bệnh nhân, giảm kích thích không cần thiết, chú trọng giấc ngủ, dinh dưỡng, phục hồi, tránh dùng thuốc khi chưa thật sự cần, đó chính là dưỡng chính khí dưới tên gọi chăm sóc hỗ trợ, hồi phục chức năng.
- Tôi đã thấy Tây y trong thang thuốc cổ truyền:
Khi lương y giảm vị thuốc độc, tránh phối ngũ xung khắc, điều chỉnh liều theo tuổi, cân nặng, gan thận, ngưng thuốc khi có dấu hiệu bất lợi, đó chính là dược lý học – độc chất học ẩn mình trong áo cổ phương.
- Kẻ cực đoan làm hỏng cả hai:
- Người tôn Đông y mà khinh thường cấp cứu hiện đại → nguy hiểm.
- Người tôn Tây y mà chối bỏ dưỡng sinh, phòng bệnh → ngắn hạn.
Minh triết Y – Dược Bách Phương không chọn phe, chỉ chọn sinh mạng và phẩm giá con người.
- Hợp nhất không phải là trộn lẫn. Hợp nhất không phải: uống thuốc Tây kèm vài thang Đông cho “đủ bộ”, hay gán tên hiện đại cho lý thuyết chưa được kiểm soát.