- YHCT – Dùng những dược liệu gọi là có tác dụng dựa trên kinh nghiệm:
Trong y học cổ truyền, bệnh tiểu đường thường được gọi là chứng tiêu khát, đặc trưng bởi ăn nhiều, uống nhiều, tiểu nhiều nhưng cơ thể suy nhược, gầy sút. Nguyên nhân được lý giải là do mất cân bằng giữa Tỳ, Phế, Thận, dẫn đến hao tổn tân dịch, gây nên tình trạng khô khát và rối loạn chuyển hóa đường.
Tác dụng của YHCT:
- Hỗ trợ cải thiện triệu chứng khát nước, tiểu nhiều, mệt mỏi.
- Một số thảo dược giúp ổn định đường huyết ở mức độ nhất định.
- Giảm nguy cơ biến chứng nhờ tác dụng thanh nhiệt, sinh tân, lợi tiểu.
Các bài thuốc và phương pháp phổ biến:
- Dây thìa canh.
- Khổ qua (mướp đắng), lá xoài non, lá neem.
- Câu kỷ tử, Sinh địa, Hoài sơn.
Mặc dù có tác dụng, nhưng YHCT thiếu tiêu chuẩn hóa về liều lượng, cơ chế tác dụng và chưa được kiểm chứng bằng các nghiên cứu hiện đại. Vì vậy, cần thận trọng khi áp dụng, tránh sử dụng tùy tiện mà không có sự hướng dẫn từ chuyên gia.
- Y học cổ truyền hiện đại có chứng cứ – Có tác dụng điều trị có chứng cứ:
Đông y hiện đại không chỉ kế thừa lý luận của y học cổ truyền mà còn có các nghiên cứu khoa học chứng minh tác dụng điều trị rõ ràng. Các nghiên cứu này giúp xác định cơ chế bệnh sinh, hiệu quả điều trị của thảo dược và phương pháp Đông y.
Cơ chế bệnh lý theo Đông y và đối chiếu với Tây y:
- Tỳ hư sinh thấp ⟶ Rối loạn chuyển hóa đường, kháng insulin.
- Âm hư sinh nội nhiệt ⟶ Viêm mãn tính, stress oxy hóa gây tổn thương tuyến tụy.
- Thận âm hư ⟶ Biến chứng thần kinh, suy thận do tiểu đường.
Các nghiên cứu khoa học chứng minh hiệu quả điều trị:
- Dây thìa canh (Gymnema sylvestre): Nghiên cứu cho thấy hoạt chất gymnemic acid có thể ức chế hấp thu glucose ở ruột, kích thích tuyến tụy sản xuất insulin.
- Hoài sơn (Dioscorea opposita): Có tác dụng bảo vệ tế bào beta tuyến tụy, cải thiện chuyển hóa carbohydrate.
- Hoàng kỳ (Astragalus membranaceus): Hỗ trợ điều hòa miễn dịch, chống viêm và bảo vệ mạch máu trong bệnh tiểu đường.
- Câu kỷ tử (Lycium barbarum): Chống oxy hóa, bảo vệ thần kinh và võng mạc, giúp giảm nguy cơ biến chứng tiểu đường.
- CHDOTA: Đa cơ chế trong một sản phẩm.
Ứng dụng điều trị có chứng cứ:
- Châm cứu: Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra rằng châm cứu Túc Tam Lý, Tam Âm Giao, Huyết Hải có thể cải thiện chuyển hóa glucose, tăng độ nhạy insulin.
- Điện châm: Giúp giảm đường huyết, cải thiện tuần hoàn máu đến tuyến tụy.
- Đông Tây y kết hợp: Chẩn đoán kết hợp với xét nghiệm máu. Một số nghiên cứu cho thấy kết hợp thuốc Tây y kiểm soát đường huyết với Đông y giúp giảm tác dụng phụ và nâng cao hiệu quả điều trị.
*Kết luận:
- YHCT có tác dụng hỗ trợ, giúp giảm triệu chứng và điều hòa cơ thể nhưng thiếu chứng cứ khoa học rõ ràng.
- Đông y hiện đại hiện đại có chứng cứ có tác dụng điều trị thực sự, với cơ chế rõ ràng và nghiên cứu khoa học chứng minh hiệu quả.
Hướng đi tối ưu là ứng dụng Đông Tây y kết hợp, vừa kiểm soát đường huyết hiệu quả, vừa hạn chế tác dụng phụ và bảo vệ cơ thể khỏi các biến chứng lâu dài.