CÁCH HIỂU PHỔ THÔNG:
Bệnh lý mạch máu não thường gặp nhất là đột quỵ, xảy ra khi mạch máu nuôi não bị tắc hoặc vỡ. Nguyên nhân phổ biến gồm tăng huyết áp, xơ vữa mạch, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, căng thẳng kéo dài và lối sống ít vận động.
Y học hiện đại giúp:
- Phát hiện sớm bằng chẩn đoán hình ảnh.
- Xử trí cấp cứu kịp thời.
- Kiểm soát các yếu tố nguy cơ bằng thuốc và can thiệp.
Y học cổ truyền giúp:
- Bồi bổ cơ thể, điều hòa khí huyết.
- Hỗ trợ phục hồi chức năng sau tai biến.
- Giảm nguy cơ tái phát lâu dài.
Khi kết hợp đúng cách, hai nền y học không đối lập mà bổ trợ cho nhau, giúp người bệnh vừa qua được giai đoạn nguy hiểm, vừa hồi phục bền vững.
CÁCH HIỂU Ở MỨC CƠ SỞ CHUYÊN MÔN:
- Quan điểm của Y học hiện đại:
Bệnh mạch máu não được phân loại chủ yếu:
- Nhồi máu não (thiếu máu não cục bộ).
- Xuất huyết não.
Chiến lược điều trị gồm:
- Dự phòng nguyên phát: kiểm soát huyết áp, lipid, đường huyết.
- Điều trị cấp tính: tái thông mạch, kiểm soát phù não, bảo vệ tế bào thần kinh.
- Dự phòng thứ phát: chống kết tập tiểu cầu, ổn định mạch máu.
- Quan điểm của Y học cổ truyền:
Theo Y học cổ truyền, bệnh lý mạch máu não thuộc các phạm trù:
- Trúng phong.
- Huyết ứ.
- Đàm trọc.
- Can phong nội động.
Căn nguyên sâu xa:
- Khí huyết hư suy.
- Âm dương mất điều hòa.
- Tạng Can – Tỳ – Thận suy yếu.
Nguyên tắc điều trị:
- Bổ khí huyết.
- Hoạt huyết thông lạc.
- Hóa đàm, bình Can.
- Phục hồi chính khí.
MỨC KẾT HỢP THỰC HÀNH LÂM SÀNG:
- Trong dự phòng:
- Tây y:
- Kiểm soát chỉ số sinh học (HA, lipid, glucose).
- Đông y:
- Dưỡng sinh, khí công, thiền.
- Dược liệu hỗ trợ tuần hoàn não.
- Điều chỉnh thể trạng cá thể hóa.
Mục tiêu: ngăn bệnh xảy ra từ gốc rễ sinh học và sinh khí.
- Trong điều trị cấp và bán cấp:
- Giai đoạn cấp: Ưu tiên Tây y để bảo toàn mô não.
- Giai đoạn ổn định, Đông y tham gia sớm nhằm:
- Cải thiện vi tuần hoàn.
- Hạn chế di chứng.
- Tăng tốc hồi phục vận động – ngôn ngữ.
Nguyên tắc: không thay thế mà phối hợp đúng thời điểm.
- Trong phục hồi và dự phòng tái phát:
- Châm cứu – xoa bóp – phục hồi chức năng.
- Bài thuốc điều hòa lâu dài theo thể bệnh.
- Kết hợp dinh dưỡng – tâm lý – vận động.
Đây là thế mạnh nổi trội của Y học cổ truyền khi đồng hành cùng Tây y.
MỨC HÀN LÂM – KHOA HỌC LIÊN NGÀNH:
- Giao thoa cơ chế sinh học:
| Y học hiện đại | Y học cổ truyền |
| Tưới máu não | Khí huyết |
| Vi tuần hoàn | Kinh lạc |
| Stress oxy hóa | Nội phong – hư nhiệt |
| Viêm mạch | Huyết ứ – đàm trọc |
Nhiều nghiên cứu cho thấy:
- Hoạt chất từ dược liệu có tác động lên:
- Nội mô mạch.
- Dòng chảy máu não.
- Bảo vệ neuron thần kinh.
- Y học cá thể hóa – điểm gặp nhau:
- Tây y: cá thể hóa theo gen, chỉ số sinh học.
- Đông y: cá thể hóa theo thể tạng, khí huyết, âm dương.
Hai hướng tiếp cận khác nhau nhưng cùng mục tiêu: điều trị đúng người – đúng thời điểm – đúng cơ chế.
- Mô hình y học tích hợp hiện đại:
- Phác đồ chuẩn hóa.
- Dựa trên bằng chứng khoa học.
- Có phân tầng nguy cơ.
- Có giám sát an toàn.
Đây là xu thế của y học thế kỷ XXI.
KẾT LUẬN:
Y học hiện đại giữ mạch sống.
Y học cổ truyền nuôi sinh khí.
Khi mạch được thông và khí được dưỡng, não không chỉ sống – mà sống bền.
Sự kết hợp Đông – Tây y trong bệnh lý mạch máu não không phải là cộng gộp, mà là hợp nhất trí tuệ, hướng đến chăm sóc toàn diện con người.
PHÁC ĐỒ Y – DƯỢC BÁCH PHƯƠNG:
Dự phòng – điều trị – phục hồi bệnh lý mạch máu não (Mô hình Y học tích hợp hiện đại):
TRIẾT LÝ NỀN TẢNG:
Y – Dược Bách Phương lấy con người làm trung tâm, lấy an toàn sinh học của Tây y làm trụ, lấy điều hòa khí huyết của Đông y làm nền, lấy phòng bệnh từ gốc làm mục tiêu dài hạn.
“Thông mạch để giữ não, dưỡng khí để giữ người”.
CẤU TRÚC PHÁC ĐỒ TÍCH HỢP: Phác đồ gồm 4 tầng – 3 giai đoạn – 1 trục xuyên suốt:
4 TẦNG:
- Sinh học – mạch máu.
- Thể tạng – khí huyết.
- Chức năng thần kinh.
- Dự phòng tái phát – dưỡng sinh.
3 GIAI ĐOẠN:
- Giai đoạn A: Dự phòng (chưa xảy ra biến cố).
- Giai đoạn B: Điều trị (cấp – bán cấp).
- Giai đoạn C: Phục hồi & ổn định lâu dài.
1 TRỤC XUYÊN SUỐT: Theo dõi – đánh giá – điều chỉnh cá thể hóa.
PHÁC ĐỒ THEO TỪNG GIAI ĐOẠN:
GIAI ĐOẠN A: DỰ PHÒNG NGUYÊN PHÁT & THỨ PHÁT:
- Tây y – kiểm soát nguy cơ:
- Huyết áp.
- Rối loạn lipid máu.
- Đường huyết.
- Độ đàn hồi mạch.
- Tình trạng đông máu.
Mục tiêu: ổn định nội mô mạch máu não.
- Đông y – điều chỉnh thể tạng:
Phân thể bệnh chính:
- Khí hư.
- Huyết ứ.
- Đàm trọc.
- Can dương vượng/ Can phong.
Nguyên tắc:
- Bổ khí – dưỡng huyết.
- Hoạt huyết – thông lạc.
- Hóa đàm – bình Can.
- Điều hòa âm dương.
Mục tiêu: nuôi dưỡng vi tuần hoàn não.
- Lối sống tích hợp:
- Dưỡng sinh – khí công.
- Thiền định – ổn tâm.
- Dinh dưỡng theo thể trạng.
- Nhịp sinh học điều hòa.
GIAI ĐOẠN B: ĐIỀU TRỊ CẤP & BÁN CẤP:
- Giai đoạn cấp (ưu tiên tuyệt đối Tây y):
- Cấp cứu – bảo toàn mô não.
- Ổn định huyết động.
- Phòng biến chứng.
Không dùng Đông dược đường uống trong giai đoạn cấp nếu chưa ổn định.
- Giai đoạn bán cấp (bắt đầu tích hợp):
Đông y tham gia có kiểm soát:
- Hoạt huyết thông lạc nhẹ.
- Điều hòa tạng phủ.
- Hỗ trợ tuần hoàn não.
Kỹ thuật không dùng thuốc:
- Châm cứu phục hồi thần kinh.
- Xoa bóp – vận động trị liệu.
Mục tiêu: giảm di chứng – phục hồi sớm.
GIAI ĐOẠN C: PHỤC HỒI & ỔN ĐỊNH LÂU DÀI:
- Phục hồi chức năng tích hợp:
- Tây y: phục hồi vận động – ngôn ngữ – nhận thức.
- Đông y: châm cứu – thủy châm – dưỡng sinh.
- Duy trì Đông – Tây y song hành:
- Tây y: dự phòng tái phát.
- Đông y: bồi bổ chính khí – ổn định mạch máu.
Mục tiêu: giảm tái phát – tăng chất lượng sống.
CÁ NHÂN HÓA TRONG PHÁC ĐỒ BÁCH PHƯƠNG:
- Cá nhân hóa theo Tây y:
- Chỉ số sinh học.
- Tuổi – giới.
- Bệnh nền.
- Cá nhân hóa theo Đông y:
- Thể tạng.
- Mạch – lưỡi.
- Khí huyết – âm dương.
Mỗi bệnh nhân là một phác đồ riêng trong khung chuẩn.
AN TOÀN – KIỂM SOÁT – ĐÁNH GIÁ:
- Theo dõi tương tác Đông – Tây dược.
- Điều chỉnh liều – thời điểm.
- Đánh giá định kỳ:
- Lâm sàng.
- Cận lâm sàng.
- Chức năng sống.
ĐỊNH VỊ HỌC THUẬT PHÁC ĐỒ Y – DƯỢC BÁCH PHƯƠNG:
- Phác đồ tích hợp có hệ thống.
- Có khả năng chuẩn hóa – đào tạo.
- Áp dụng lâm sàng dài hạn.
- Phù hợp xu hướng y học tích hợp Quốc tế.
MINH TRIẾT KẾT PHÁC ĐỒ:
Tây y giữ thời gian, Đông y giữ sinh khí. Y – Dược Bách Phương giữ trọn con người giữa dòng biến động của mạch máu não.
Thầy thuốc ưu tú – BS CK I. Đặng Thị Phương Thảo – Viện Y Dược Việt.