Kính gửi: Bộ Y tế
Với trách nhiệm là cơ quan chuyên môn nghiên cứu – chuyển giao – đào tạo và ứng dụng Y học cổ truyền (YHCT) trong cộng đồng, Viện Y Dược Việt xin gửi đến Bộ Y tế một số góp ý mang tính chiến lược, nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe, chuẩn hóa thực hành YHCT – Đông y hiện đại hóa, và từng bước đưa ngành YHCT Việt Nam phát triển tương xứng với tiềm năng dược liệu – trí tuệ – di sản ngàn năm của dân tộc.
THỰC TRẠNG & BẤT CẬP HIỆN NAY:
- Bất cập về đào tạo – nhân lực YHCT:
- Chương trình đào tạo YHCT hiện nay còn nặng lý thuyết – nhẹ thực hành, thiếu tính liên ngành (dược liệu, công nghệ bào chế, chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm hỗ trợ…).
- Nhiều cơ sở đào tạo YHCT không đủ đội ngũ thầy thuốc thực chiến, dẫn đến sinh viên thiếu năng lực khám – chữa bệnh độc lập.
- Khoảng cách giữa đào tạo và thực hành lâm sàng còn lớn: sinh viên giỏi bài thi nhưng chưa giỏi bắt mạch, tứ chẩn, hoặc phối hợp Đông – Tây y.
- Bất cập về quản lý chất lượng thuốc – dược liệu:
- Chưa có hệ thống chuẩn hóa đồng bộ từ vùng trồng – thu hái – chế biến – kiểm nghiệm.
- Thuốc Đông y trong BHYT thường rơi vào tình trạng:
- Hoạt chất thấp.
- Không ổn định.
- Không đáp ứng phác đồ thực tế lâm sàng.
- Chưa kiểm soát chặt nguồn dược liệu nhập khẩu dẫn đến nguy cơ giảm chất lượng, ảnh hưởng uy tín YHCT.
- Bất cập về phác đồ – hướng dẫn chuyên môn:
- Hiện nay nhiều phác đồ YHCT chậm cập nhật, chưa phản ánh tri thức mới, chưa tích hợp kết quả nghiên cứu Đông – Tây y kết hợp.
- Thiếu phác đồ chuyên sâu cho bệnh mãn tính: rối loạn chuyển hóa, tim mạch, cơ xương khớp, miễn dịch, rối loạn thần kinh thực vật – nơi YHCT có thế mạnh.
- Hạn chế trong ứng dụng công nghệ – khoa học hiện đại:
- Ít nghiên cứu chuẩn mực về hoạt chất, cơ chế tác dụng, sinh khả dụng trong dược liệu Việt.
- Công nghệ chiết tách – tiêu chuẩn hóa – bào chế chưa được đầu tư đúng mức.
- Chưa có cơ sở dữ liệu quốc gia về DNA dược liệu, fingerprint hoá học, gây khó khăn cho truy xuất nguồn gốc và bảo tồn giống quý.
- Hạn chế trong mô hình kết hợp Đông – Tây y:
- Sự phối hợp giữa YHCT và y học hiện đại còn mang tính hình thức.
- Nhiều bệnh viện chưa có đội ngũ liên chuyên khoa, dẫn đến:
- Phác đồ chồng chéo.
- Bệnh nhân phải tự tìm đường chữa trị.
- YHCT chưa phát huy thế mạnh hỗ trợ điều trị mãn tính – phục hồi – tăng miễn dịch.
ĐỀ XUẤT CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN YHCT – ĐÔNG Y HIỆN ĐẠI:
- Cải cách đào tạo YHCT trên nền tảng “Đông y chuẩn – hiện đại hóa – liên ngành”:
- Xây dựng chương trình giảng dạy thống nhất trên toàn quốc: YHCT + Dược liệu + Công nghệ bào chế + Lâm sàng Đông – Tây y + Công nghệ sinh học.
- Tăng cường thực tập lâm sàng bắt buộc tại bệnh viện YHCT và các phòng khám chuyên gia.
- Mời các chuyên gia có kinh nghiệm, thầy thuốc giỏi tham gia đào tạo – giảng dạy định kỳ.
- Chuẩn hóa dược liệu Việt Nam theo mô hình “GACP – GMP – Khoa học”:
- Phát triển vùng trồng dược liệu đạt chuẩn GACP trên toàn quốc.
- Nâng cấp hệ thống phòng kiểm nghiệm dược liệu Quốc gia.
- Áp dụng fingerprint hóa học – mã gen – tài liệu hóa quy trình chế biến.
- Điều chỉnh danh mục thuốc YHCT trong BHYT theo tiêu chí: hiệu quả thực nghiệm – chất lượng ổn định – phù hợp phác đồ thực tế.
- Xây dựng phác đồ YHCT hiện đại hoá theo bằng chứng:
- Cập nhật phác đồ định kỳ 2 năm/ lần.
- Tích hợp kết quả nghiên cứu sinh học phân tử, dược lý, miễn dịch học.
- Ưu tiên phác đồ cho các nhóm bệnh:
- Mãn tính.
- Chuyển hóa.
- Cơ xương khớp.
- Tim mạch.
- Hậu COVID – rối loạn thần kinh thực vật.
- Suy kiệt – phục hồi.
- Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ cao:
- Thành lập Quỹ nghiên cứu quốc gia về dược liệu – công nghệ bào chế – y sinh học Đông y.
- Khuyến khích hợp tác với các quốc gia có nền Đông y phát triển: Nhật – Hàn – Trung – Đài Loan.
- Đầu tư các công nghệ:
- Chiết tách hoạt chất tinh khiết.
- Nano hóa dược liệu.
- Công nghệ lên men sinh học (bioconversion).
- Tiêu chuẩn hóa dược liệu bằng AI & dữ liệu lớn.
- Phát triển mô hình “Bệnh viện – Phòng khám liên chuyên khoa Đông Tây y kết hợp”:
- Lập bộ tiêu chuẩn quốc gia cho mô hình này.
- Nhấn mạnh 3 trụ cột:
-
- Chẩn đoán bằng công nghệ hiện đại (X-quang, siêu âm, xét nghiệm).
- Điều trị tổng hợp: YHCT + Tây y + phục hồi chức năng.
- Theo dõi sức khỏe lâu dài bằng công nghệ số.
- Hỗ trợ doanh nghiệp – viện nghiên cứu – các phòng khám chuyên gia tham gia vào hệ thống chăm sóc sức khỏe quốc gia.
KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH ĐỀ NGHỊ BỘ Y TẾ ƯU TIÊN:
- Xây dựng Chiến lược quốc gia phát triển YHCT giai đoạn 2025–2035.
- Thành lập Hội đồng quốc gia chuẩn hóa dược liệu Việt Nam.
- Số hóa toàn bộ quy trình khám – chữa – theo dõi bệnh nhân YHCT.
- Hỗ trợ phát triển các Viện – Trung tâm – Phòng khám chuyên gia YHCT chất lượng cao.
- Tích hợp YHCT vào mô hình chăm sóc sức khỏe cộng đồng và bệnh mạn tính.
KẾT LUẬN
Y học cổ truyền Việt Nam là di sản trí tuệ – văn hóa – khoa học, đồng thời là một trong những trụ cột để xây dựng hệ thống y tế bền vững, chi phí hợp lý, phù hợp với thể trạng và thói quen của người Việt.
Viện Y Dược Việt tin rằng với sự chỉ đạo mạnh mẽ của Bộ Y tế và sự chung tay của các Viện – Trường – Cơ sở khám chữa bệnh – Doanh nghiệp dược liệu, ngành YHCT Việt Nam hoàn toàn có thể:
- Hiện đại hóa mà không mất đi bản sắc.
- Khoa học hóa mà vẫn giữ triết lý Đông y.
- Hội nhập Quốc tế mà vẫn phát huy tinh hoa dân tộc.
Viện Y Dược Việt xin trân trọng gửi đến Bộ các góp ý trên với mong muốn đóng góp vào sự phát triển bền vững – chuẩn mực – hiệu quả của Y học cổ truyền Việt Nam trong thời đại mới.
Trân trọng.
Chủ tịch Hội đồng Viện
Viện Y Dược Việt